Spis treści
Pościg od Karaibów po Ocean Indyjski
Departament Wojny poinformował – 9 lutego 2026 roku – że siły amerykańskie dokonały zajęcia zbiornikowca "Aquila II" (IMO: 9281152) eksponującego panamską banderę po tym, jak jednostka zignorowała obowiązującą w rejonie Karaibów kwarantannę nałożoną na statki podejrzewane o udział w nielegalnym transporcie ropy. Jednostka opuściła obszar kontroli i skierowała się na wschód, przez Atlantyk w stronę Oceanu Indyjskiego. USA śledziły statek za pomocą środków wywiadowczych i lotniczych przez kilka tysięcy mil morskich, zanim ostatecznie zdecydowały się na przejęcie kontroli nad jednostką na wodach międzynarodowych.
Film opublikowany przez resort ukazuje żołnierzy dokonujących abordażu ze śmigłowca na pokład tankowca. Według dostępnych informacji załoga nie stawiała oporu, a jednostka została przejęta bez incydentów.
Flota cieni – sieć jednostek omijających sankcje
Flota cieni to sieć wielu jednostek wykorzystywanych głównie przez Rosję, Iran i Wenezuelę do transportu ropy naftowej z pominięciem sankcji międzynarodowych. Typowe dla tych jednostek są manipulacje Systemem Automatycznej Identyfikacji (ang. Automatic Identification System, AIS) – wyłączanie nadajników, fałszowanie pozycji lub całkowita zmiana tożsamości statku w trakcie rejsu. Często pływają pod banderami państw o niskich standardach nadzoru, a struktura własności jest ukryta za siecią spółek-widm z siedzibami w rajach podatkowych.
Liczba tankowców floty cieni gwałtownie wzrosła po rosyjskiej inwazji na Ukrainę w 2022 roku i wprowadzeniu przez Zachód ograniczeń cenowych oraz embarga na rosyjską ropę. Kreml użył tych statków do utrzymania eksportu surowca do Chin i Indii po cenach przekraczających pułap ustalony przez G7. Unia Europejska objęła sankcjami blisko 600 jednostek podejrzewanych o udział w tym procederze, zakazując im wchodzenia do portów UE i korzystania z usług morskich, takich jak bunkrowanie czy naprawy.
Flota cieni stanowi problem gospodarczy oraz polityczny, jak również zagrożenie dla bezpieczeństwa morskiego i środowiska. Są to bowiem wysłużone – niejednokrotnie przestarzałe – jednostki bez odpowiedniego ubezpieczenia, co zwiększa ryzyko awarii, rozlewów ropy i katastrof ekologicznych. Dodatkowo, ze względu na praktyki takie jak wyłączanie AIS i operowanie w szarej strefie prawnej, trudno kontrolować ich stan techniczny i przestrzeganie przepisów żeglugowych.
Tania bandera
"Aquila II" to kolejna jednostka zatrzymana przez USA w ramach rozszerzonej polityki kontroli eksportu ropy wenezuelskiej. Zbiornikowiec ten, podobnie jak większość statków tego typu, eksponuje panamską banderę – korzystając z mechanizmu tzw. taniej bandery. Tania bandera – inaczej wygodna bandera (ang. flag of convenience) – pozwala armatorom minimalizować koszty, unikać kontroli i ukrywać faktyczną strukturę własności. Państwa takie jak Panama, Liberia czy Bahamy stosują uproszczone procedury rejestracyjne, niskie opłaty i liberalne przepisy, co czyni je atrakcyjnymi dla operatorów działających w szarej strefie. Panama od dekad pozostaje największym rejestrem tanich bander – pod jej barwami pływa ponad jedna piąta globalnej floty handlowej, w tym znaczna część jednostek zaangażowanych w omijanie sankcji. Dla floty cieni wygodna bandera jest narzędziem do unikania odpowiedzialności prawnej i utrudniania śledztw. Tego typu praktyki sprawiają, że egzekwowanie sankcji pozostaje wyzwaniem, choć spektakularne operacje takie jak przejęcie zbiornikowca "Aquila II" mogą w dłuższej perspektywie zniechęcić armatorów do angażowania się w nielegalny handel ropą.
