Kiedy i dlaczego powstał GROM?
Decyzja o zorganizowaniu nowego oddziału specjalnego została podjęta przez rząd premiera Tadeusza Mazowieckiego, który w obliczu zmian układu politycznego w Europie, zrozumiał, że Polska musi dysponować zdolnościami w zakresie działań specjalnych, odpowiadającymi poziomem innym krajom NATO i UE. Tworzenie Jednostki rozpoczęto w 1990 roku, wykorzystując najlepsze znane wówczas doświadczenia zagraniczne, przede wszystkim z Stanów Zjednoczonych i Wielkiej Brytanii, uznanych za liderów w dziedzinie formacji specjalnych. Oficjalnie pod nazwą GROM jednostka została powołana do życia 13 lipca 1990 roku.
Wówczas rozpoczęto nabór osób, które miały już za sobą doświadczenie w służbie w jednostkach specjalnych. Jak można przeczytać na oficjalnej stronie JW GROM kandydatów pozyskiwano z różnych środowisk: od 1 Batalionu Szturmowego z Lublińca (obecnie JW Komandosów), byłych kompanii specjalnych, 6 Pomorskiej Brygady Desantowo-Szturmowej (obecnie 6 Brygady Powietrznodesantowej), płetwonurków bojowych Marynarki Wojennej (obecnie JW Formoza), policji antyterrorystycznej, absolwentów Wyższych Szkół Oficerskich i pododdziałów rozpoznawczych. 13 września 1990 roku gen. Sławomir Petelicki oficjalnie objął obowiązki Dowódcy JW GROM i rozpoczął budowę nowej formacji od podstaw.
Osiągnięcie gotowości bojowej i pierwsza misja
Po intensywnych szkoleniach prowadzonych przez amerykańskich i brytyjskich instruktorów, 13 czerwca 1992 roku Jednostka Wojskowa GROM osiągnęła gotowość bojową. W praktyce oznaczało to, że żołnierze GROM mogli już realizować najtrudniejsze operacje specjalne – przeciwdziałanie terroryzmowi, uwalnianie zakładników, rozpoznawanie specjalne i działania ratownicze, zarówno w kraju, jak i poza jego granicami. Pierwszą zagraniczną misją żołnierzy GROM był udział w operacji „Uphold Democracy" na Haiti w 1994 roku. Polacy jako jedyny kontyngent ze składu Sił Wielonarodowych otrzymali zadanie ochrony zagranicznych VIP-ów na terenie Republiki Haiti. Misja na Haiti była realizowana w ramach wielonarodowych sił (MNF) zorganizowanych przez USA, a polski kontyngent składał się z 51 komandosów GROM-u, a jego dowódcą został płk Kazimierz Giłej, przy jednoczesnym utrzymaniu kierownictwa operacyjnego nad jednostką przez płk Sławomira Petelickiego.
Polscy komandosi odbyli dwutygodniowe szkolenie na Portoryko pod okiem amerykańskich instruktorów, następnie 15 listopada 1994 roku rozpoczęli wykonywanie zadań na Haiti. Głównym zadaniem GROM-u w „Uphold Democracy" była ochrona ważnych osobistości wizytujących Haiti, w tym przedstawicieli ONZ i Białego Domu. Jednostka angażowała się również w szersze działania stabilizacyjne i humanitarne.
Polecany artykuł:
Tradycje Cichociemnych
W styczniu 1995 roku na wspólne ćwiczenia żołnierzy GROM i 22. Special Air Service, obejmujące również skoki spadochronowe, został zaproszony były żołnierz Armii Krajowej: Cichociemny Bronisław Czepczak-Górecki. Dowódca GROM pułkownik Sławomir Petelicki wystąpił wtedy z propozycją dziedziczenia tradycji po Cichociemnych. Decyzją Nr 119/MON Ministra Obrony Narodowej z dnia 4 sierpnia 1995 roku Jednostka przejęła dziedzictwo i kontynuuje tradycje Cichociemnych Spadochroniarzy Armii Krajowej 1940-1945 oraz otrzymała nazwę wyróżniającą „Cichociemnych". 1 października 1996 roku Prezydent RP Aleksander Kwaśniewski wręczył Sztandar Jednostki, a rodzicami chrzestnymi zostali Cichociemny Bronisław Czepczak-Górecki oraz Agnieszka Petelicka.
Zmiany w strukturze dowodzenia
W 2007 roku od 1 listopada Jednostka została podporządkowana Dowództwu Wojsk Specjalnych. Od 2014 roku GROM podlegał pod Dowództwo Sił Specjalnych, a następnie pod Centrum Operacji Specjalnych - Dowództwo Komponentu Wojsk Specjalnych. Od 3 sierpnia 2015 roku GROM podlega pod Dowództwo Komponentu Wojsk Specjalnych podporządkowane pod Dowództwo Generalne Rodzajów Sił Zbrojnych. Przez lata na stanowisku dowódcy GROM przechodziło wielu świetnych oficerów: Sławomir Petelicki, Marian Sowiński, Zdzisław Żurawski, Roman Polko, Tadeusz Sapierzyński, Andrzej Kurkowicz, Piotr Patalong, Dariusz Zawadka, Jerzy Gut, Piotr Gąstał, Robert Kopacki, Mariusz Pawluk i Grzegorz Mikłusiak.
GROM dzisiaj
Od ponad trzech dekad Jednostka Wojskowa GROM wykonuje zadania związane z przeciwdziałaniem terroryzmowi, uwalnianiem zakładników, rozpoznaniem specjalnym, działaniami ratowniczymi oraz operacjami specjalnymi prowadzonymi zarówno w kraju, jak i poza jego granicami. Każdy operator przechodzi wymagającą selekcję i wszechstronne szkolenie, przygotowujące do działania w najbardziej wymagających warunkach. Selekcja do Zespołów Bojowych GROM jest procesem doboru kandydatów, wypracowanym na bazie doświadczeń elitarnych jednostek amerykańskich i brytyjskich oraz własnych doświadczeń polskich komandosów.
Fundacja GROM. Siła i Honor
Wspomniana wcześniej Agnieszka Petelicka, wdowa po gen. Sławomirze Petelickim, a także Kacper i Eliasz Peteliccy i współpracownicy twórcy jednostki GROM są inicjatorami utworzenia Fundacji GROM. Siła i Honor. Nie jest ona jednostką wojskową ani organizacją w ramach Jednostki Wojskowej GROM, ale fundacją cywilną, której głównym zamysłem jest kultywowanie tradycji i „wizerunku" GROM-u, wspieranie żołnierzy - szczególnie jednostek specjalnych, weteranów oraz ich rodzin, oraz podtrzymywanie tradycji narodowo-patriotycznych i oręża polskiego, w tym tradycji Cichociemnych i 1. Samodzielnej Brygady Spadochronowej gen. Sosabowskiego.
Fundacja pod koniec maja 2026 roku zorganizowała konferencję naukową „Młodzi, świadomi, bezpieczni!”, w której Portal Obronny miał okazję uczestniczyć. Celem tego wydarzenia było zwiększenie świadomości młodego pokolenia w zakresie bezpieczeństwa państwa, odporności społecznej, przeciwdziałania dezinformacji, ochrony ludności, obrony cywilnej oraz reagowania w sytuacjach kryzysowych. Podczas konferencji odbyły się cztery panele eksperckie poświęcone kulturze bezpieczeństwa, dezinformacji, ochronie ludności i obronie cywilnej oraz zarządzaniu kryzysowemu. Poszczególne panele mają na celu omówienie i propagowanie edukacji obywatelskiej, podkreślenie roli odpowiedzialności społecznej oraz roli biznesu w systemie bezpieczeństwa.
„Bardzo zależało nam na tym, żeby zorganizować kolejną edycję konferencji. Fundacja w zeszłym roku zorganizowała dwie konferencje, które były poświęcone kobietom w systemie bezpieczeństwa państwa, czyli tym wszystkim paniom, które pracują w służbach mundurowych i w spółkach zbrojeniowych. W tym roku kładziemy nacisk na młodzież, na edukację i na tej konferencji mają oni okazję poznać i ekspertów, wysłuchać ludzi ze służb mundurowych i połączyć to z ich praktyką i doświadczeniem" - mówiła Agnieszka Petelicka opisując główne założenia wydarzenia.
„Dzisiaj bezpieczeństwo nie jest tylko domeną służb, nie jest domeną instytucji państwa, nie jest domeną wyspecjalizowanych jednostek. Dzisiaj bezpieczeństwo i budowanie takiej społecznej gotowości to zadanie nas wszystkich, rządu, samorządu, lokalnych liderów – to dzisiaj z jednej strony doposażanie służb, inwestowanie w sprzęt i w technologię, ale z drugiej strony, co niezwykle istotne, równolegle musimy budować społeczną świadomość, społeczną gotowość i społeczną odporność. Dzisiaj każdy i każda z nas musi wiedzieć, jak zareagować w sytuacji kryzysowej" - zaznaczyła Magdalena Roguska, sekretarz stanu MSWiA.
„Dzisiaj każdy i każda z nas ma w rękach naprawdę proste mechanizmy do tego, by przygotować siebie, swoich bliskich, swoją rodzinę, swoje najbliższe otoczenie do tego, by w sytuacji trudnej, w sytuacji braku dostaw, prądu, przerwania łańcuchów dostaw, czy w sytuacji jakiegoś kryzysu odpowiednio zareagować. Możemy to zrobić, powinniśmy to robić w momencie, kiedy jest na to czas, czyli kiedy tej sytuacji kryzysowej jeszcze nie ma. Musimy się edukować, musimy trenować, musimy brać udział w warsztatach, które przygotowują organizacje pozarządowe, ale także instytucje państwowe, bo to nasza wspólna odpowiedzialność" - dodała.
Bryg. dr Barbara Szykuła-Piec z Akademii Pożarniczej zwróciła uwagę: „Jestem pewna, że edukacja jest tak naprawdę fundamentem do tego, aby na bazie zdobytej wiedzy, przykutej kompetencji, umiejętności zbudować trwałą odporność społeczeństwa. Edukacja umożliwia, czy wiedza, którą posiądziemy w procesie, umożliwia nam potem weryfikowanie informacji, które spływają. A wszyscy wiemy, że też żyjemy w takim w czasach tak naprawdę wojny dezinformacji, wojny związanej z mieszaniem w głowach – tak, ta kwestia kognitywna, kwestia właśnie poznawczych takich aspektów. Także odpowiadając na pani pytanie, edukacja jest podstawą do tego, zdobywanie chęć edukowania jest podstawą do tego, żeby uniemożliwiać tak naprawdę w jakiś sposób demontaż tego naszego społeczeństwa, demontaż relacji, demontaż współpracy i wzajemności".
