Spis treści
Decyzja Ottawy i założenia programu CPSP
Premier Kanady Mark Carney w oficjalnym komunikacie podkreślił, że wybór TKMS jako preferowanego dostawcy wpisuje się w szerszą zmianę założeń bezpieczeństwa Kanady, obejmującą (m.in.) osiągnięcie wydatków obronnych na poziomie 2 procent PKB oraz wzmocnienie obrony kontynentalnej i Arktyki. Program Canadian Patrol Submarine Project przewiduje pozyskanie maksymalnie 12 nowoczesnych okrętów podwodnych, przy czym dokumenty rządowe i komunikaty przemysłowe mówią zarówno o "do 12", jak i o "12 okrętach typu 212CD" jako docelowej liczbie jednostek. Zgodnie z informacją Defence Investment Agency rząd zakłada zakończenie procesu kontraktowania najpóźniej do końca 2027 roku.
Tło decyzji stanowi ograniczona sprawność obecnej floty podwodnej Kanady. Royal Canadian Navy dysponuje czterema okrętami typu Victoria, z których w praktyce tylko jeden jest w danym momencie zdolny do działań operacyjnych. CPSP ma pozwolić na zastąpienie tych jednostek nową flotą bez powstania luki w zdolnościach, przy czym rząd Kanady zakłada dostarczenie pierwszych czterech okrętów w 2034 roku, przed planowanym wycofaniem okrętów typu Victoria w połowie lub pod koniec lat trzydziestych. TKMS w swoim komunikacie wskazuje rok 2033 jako przewidywaną datę dostawy pierwszego okrętu typu 212CD dla Kanady, co pokazuje, że szczegółowy harmonogram będzie jednym z kluczowych elementów negocjacji.
Według przedstawionych wyliczeń program ma wnieść około 86 miliardów dolarów kanadyjskich do PKB, a w całym okresie jego realizacji zapewnić zatrudnienie liczone łącznie w setkach tysięcy roboczo‑lat pracy w Kanadzie, w całym cyklu życia programu. Projekt jest osadzony w ramie Defence Industrial Strategy i ma być realizowany w formule porozumienia międzypaństwowego z rządem Republiki Federalnej Niemiec, z zapewnieniem gwarancji eksportowych i wcześniejszym zatwierdzeniem niezbędnych zezwoleń.
Parametry i zdolności operacyjne
Podstawą oferty TKMS dla Kanady jest okręt podwodny typu 212CD, będący rozwinięciem sprawdzonego typu 212A i efektem wspólnego programu Niemiec oraz Norwegii. Producent opisuje tę konstrukcję jako okręt o diamentowym kształcie kadłuba, zaprojektowany w celu maksymalnego obniżenia sygnatury i dostosowany do wymagań operacyjnych państw programu, w tym działań w akwenach arktycznych.
Dane techniczne udostępnione przez producentów wskazują, że okręt ma mieć długość około 74 metrów oraz wysokość około 13 metrów. Załoga okrętu to około 28 osób, z możliwością przyjęcia dodatkowych specjalistów, na przykład operatorów jednostek specjalnego przeznaczenia. Kadłub zbudowany jest z niemagnetycznej stali, w układzie dwukadłubowym, co w połączeniu z charakterystycznym kształtem ma ograniczać możliwość wykrycia za pomocą czujników magnetycznych i sonarów. Dzięki bardzo niskim sygnaturom akustycznej i magnetycznej okręt 212CD ma należeć do najcichszych okrętów podwodnych na świecie.
Układ napędowy tej jednostki opiera się na połączeniu klasycznego napędu dieslowskiego, baterii oraz napędu niezależnego od powietrza (AIP) opartego na ogniwach paliwowych. Głównym silnikiem jest elektryczny, zasilany z baterii ładowanych przez zespoły dieslowskie oraz ogniwa paliwowe, co umożliwia długotrwałe zanurzenie bez konieczności wynurzania się do pracy silników spalinowych na powietrzu atmosferycznym. Analizy wskazują, że typ ten jest przystosowany do wykonywania patroli arktycznych, podwodnego rozpoznania, przerzutu jednostek specjalnego przeznaczenia oraz działań w ścisłej interoperacyjności z siłami morskimi NATO.
Szczegółowe parametry, takie jak maksymalna głębokość zanurzenia, zasięg i prędkość, nie są prezentowane wprost w materiałach prodeucentów.
Arktyka w centrum uwagi – rola nowej floty podwodnej
Kanadyjska decyzja o wyborze jednostek typu 212CD została wyraźnie powiązana z rosnącym znaczeniem Arktyki w dokumentach strategicznych. Premier Mark Carney w komunikacie o CPSP wskazał, że przyspieszone ocieplenie Arktyki oraz wzrost aktywności przeciwników wymuszają "wzięcie pełnej odpowiedzialności za obronę Kanady, w tym w Arktyce", a nowe okręty podwodne mają być jednym z kluczowych instrumentów wypełnienia tej deklaracji. Informator Defence Investment Agency podkreśla, że CPSP ma wzmocnić zdolność Kanady do utrzymywania stałej obecności w wodach arktycznych, monitorowania aktywności potencjalnych przeciwników i wspierania działań prowadzonych z sojusznikami.
Dotychczasowy dyskurs zachodnich państw na temat tzw. obszaru "High North", zwraca uwagę na rosnącą rolę szlaków żeglugowych, infrastruktury energetycznej i obecności wojskowej mocarstw w regionie. Decyzja Ottawy wpisuje się w ten trend, łącząc modernizację floty podwodnej z szerszym wysiłkiem w zakresie obrony kontynentalnej i współpracy (m.in.) z NORAD oraz NATO. Nowe okręty podwodne mają wspierać działania na Atlantyku i Pacyfiku, ale w komunikatach rządowych akcentowana jest właśnie zdolność do prowadzenia długotrwałych patroli w akwenach arktycznych, które w najbliższych dekadach staną się jednym z głównych pól rywalizacji o dostęp do zasobów i kontrolę nad szlakami.
Wejście Kanady do wspólnego programu okrętowego z Niemcami i Norwegią wzmacnia także wymiar sojuszniczy obecności w obszarze "High North". Norwegia już wcześniej wskazywała, że nowe okręty podwodne mają być podstawą działań na północnym Atlantyku i Morzu Norweskim, a Niemcy traktują je jako kluczowy element modernizacji swoich sił podwodnych. Dołączenie Kanady do tego programu tworzy trójstronny układ państw dysponujących identycznym typem okrętów, działających w powiązanych akwenach północnych, co w praktyce zwiększa potencjał wspólnych operacji, ćwiczeń i wymiany danych, nawet jeśli szczegółowe mechanizmy współpracy pozostają na razie w fazie uzgodnień.
Partnerstwo z Niemcami i Norwegią oraz wnioski dla sojuszników
Producent opisuje program jako trójstronne partnerstwo Niemiec, Norwegii i Kanady, obejmujące wspólne projektowanie, przekazanie części slotów produkcyjnych, współpracę przy utrzymaniu oraz rozwój systemów bojowych. Niemcy i Norwegia podpisały wcześniej kontrakt na sześć okrętów tego typu, po trzy dla każdych sił morskich, a następnie podwoiły zamówienie do łącznej liczby dwunastu jednostek, które stanowią bazę oferty dla Kanady. Kongsberg podkreśla, że udział Kanady oznacza rozszerzenie programu na trzecie siły morskie, przy jednoczesnym utrzymaniu wspólnego standardu platformy.
W wymiarze przemysłowym CPSP ma być narzędziem budowy krajowego potencjału stoczniowego, logistycznego i technologicznego Kanady. Defence Investment Agency wskazuje, że produkcja i wsparcie eksploatacji okrętów typu 212CD mają angażować zarówno TKMS, jak i kanadyjskie przedsiębiorstwa. Dla sojuszników oznacza to, że program ten staje się jednym z głównych wspólnych przedsięwzięć modernizacyjnych w domenie podwodnej w NATO, z naturalnym centrum ciężkości w rejonie "High North" i północnego Atlantyku.
Fundacja Pułaskiego wskazuje, że TKMS był jednym z najważniejszych oferentów w polskim programie okrętów podwodnych pk. "Orka", proponując okręty typu 212A oraz 214, z szerokim transferem technologii i budową w polskich stoczniach. Oferta ta nie została ostatecznie zakontraktowana, jednak pokazuje, że rozwiązania TKMS były rozważane także dla Marynarki Wojennej, a obecne decyzje Kanady mogą stanowić istotny punkt odniesienia dla analiz przyszłych opcji modernizacji polskich sił podwodnych.
