Progi ustawowe i stan wyjściowy
Ustawa o ochronie ludności i obronie cywilnej zakłada, że w granicach miast obiekty zbiorowej ochrony mają zapewnić miejsca dla co najmniej 50 proc. osób przebywających na danym obszarze, z czego budowle ochronne – dla minimum 25 proc. Poza miastami progi wynoszą odpowiednio 25 i 15 proc. Do obiektów zbiorowej ochrony zalicza się schrony i ukrycia, ale także miejsca doraźnego schronienia, organizowane (m.in.) w kondygnacjach podziemnych istniejących budynków. Ustawa wymaga ponadto, aby pracownicy jednostek samorządowych mieli dostęp do zasobów niezbędnych do wykonywania zadań przez co najmniej trzy dni zagrożenia. Na ochronę ludności i obronę cywilną mają co roku trafiać środki nie niższe niż 0,3 proc. PKB.
Punkt wyjścia pozostaje słaby. Najwyższa Izba Kontroli w raporcie z marca 2024 roku, obejmującym 32 gminy, stwierdziła, że 68 proc. sprawdzonych schronów i ponad połowa ukryć nie spełniały wymagań technicznych. Przywołane przez Izbę dane Państwowej Straży Pożarnej wskazywały, że w takich obiektach zmieściłoby się niespełna 4 proc. mieszkańców Polski. "Sam wskaźnik liczby miejsc nie mówi jeszcze, czy system rzeczywiście zadziała w sytuacji zagrożenia" – zaznacza Bartosz Józefowski, ekspert FORT-u Kraków i wicedyrektor w Krakowskim Parku Technologicznym. Jego zdaniem samorządy powinny najpierw rozpoznać stan istniejących obiektów oraz ich rozmieszczenie względem struktury demograficznej mieszkańców i infrastruktury krytycznej, a wymagania dotyczące schronienia uwzględniać już na etapie koncepcji nowych inwestycji.
4
Urząd jako zagrożony obiekt
Autorzy e-booka koncentrują się na scenariuszu, w którym zagrożony jest sam urząd: przestają działać telefony, internet lub zasilanie, uszkodzeniu ulega siedziba, a mieszkańcy w tym samym czasie potrzebują informacji i pomocy. Publikacja zawiera schemat działania na pierwsze trzy dni stanu zagrożenia. Obejmuje on alternatywne miejsce pracy zespołu kryzysowego, zapasowe źródła zasilania i środki łączności, a także papierowe formularze, listy kontaktowe i lokalne punkty informacyjne. Uzupełnieniem są arkusz samooceny gotowości oraz arkusz sytuacyjny, służący jako wspólne źródło informacji o przebiegu zdarzenia.
System łączności ma obejmować kanał podstawowy, rozwiązanie zapasowe i proste procedury na wypadek awarii – w relacjach z administracją, służbami, operatorami infrastruktury, zespołami terenowymi i mieszkańcami. Rozdział o cyberbezpieczeństwie omawia skutki ataków ransomware, phishingu, oszustw BEC i ataków DDoS. Wśród środków ograniczania ryzyka wymieniono regularnie testowane kopie zapasowe, uwierzytelnianie wieloskładnikowe, segmentację sieci, zarządzanie podatnościami oraz przetestowany plan ciągłości działania i reagowania na incydenty.
Technologie dla gmin
FORT Kraków, prowadzony przez KPT i Akademię Górniczo-Hutniczą, jest jedynym w Polsce operatorem programu akceleracyjnego NATO DIANA. Ośrodek prowadzi także program pt. "Nowe technologie dla bezpieczeństwa samorządów", w którym 12 polskich firm pracuje nad rozwiązaniami z zakresu cyberbezpieczeństwa, komunikacji kryzysowej, ochrony infrastruktury, monitoringu środowiskowego i zarządzania danymi. ARX Modular rozwija modułowe struktury ochronne, Civil Defence Services – system ostrzegania mieszkańców działający bez sieci komórkowej i internetu, Mobile Monitoring – autonomiczne urządzenia i sensory do nadzoru akwenów oraz infrastruktury krytycznej, a Resquant – kryptografię postkwantową.
Tematy e-booka będą przedmiotem konferencji "Bezpieczny Samorząd", którą Krakowski Park Technologiczny organizuje 26 października w Dworze w Tomaszowicach pod Krakowem. Program przewiduje wizytę w krakowskim Cywilnym Centrum Działań.Opracowano na podstawie materiałów FORT Kraków.
