Uroczyste podpisanie traktatu odbyło się w środę (27 maja) w muzeum poświęconym Bitwie o Anglię, miejscu symbolicznym, upamiętniającym także polskich lotników, którzy walczyli ramię w ramię z Brytyjczykami. Lokalizacja ta nie była przypadkowa i miała podkreślić długą historię wspólnych zmagań oraz wartości, które łączą oba narody. Premier Wielkiej Brytanii, Keir Starmer, określił porozumienie jako historyczne i pokoleniowe podniesienie do wyższej rangi relacji między oboma krajami w zakresie bezpieczeństwa i obronności. Dodał również: Mamy długą wspólną historię razem, dzielimy podobne wartości, walczyliśmy razem i mamy też dziś podobne wyzwania. Wskazał, że dla obu krajów nie ma obecnie większego wyzwania niż agresywna polityka Rosji.
Premier Donald Tusk podkreślił, że Zjednoczone Królestwo i Rzeczpospolita potrzebują współpracy na najwyższym poziomie pomiędzy rządami, państwami i narodami. Szef polskiego rządu zwrócił uwagę na jasno określone cele dokumentu: Po pierwsze, co chcemy bronić? Chcemy bronić bezpiecznej Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej. Chcemy bronić bezpiecznej Polski, naszych terytoriów, naszych granic. Po drugie chcemy chronić cyberprzestrzeń, bo nowoczesne technologie powodują, że dzisiaj nikt nie czuje się bezpieczny i współpraca w tej dziedzinie jest tak istotna. Trzecim kluczowym celem jest ochrona szerszej wspólnoty w ramach NATO, z zamiarem wzmocnienia Sojuszu. Chcemy być bardziej praktyczni, szybsi w reakcji, kiedy będzie taka potrzeba – zaznaczył Tusk. Podkreślił także, że istotą polityczną tego traktatu jest wzmocnienie solidarności europejskiej, solidarności w ramach NATO i solidarności europejsko-amerykańskiej. Dokument zawiera również zapisy dotyczące ochrony wspólnych wartości, takich jak rządy prawa, demokracja i prawa człowieka.
Szczegółowe obszary współpracy: Od wojska po cyberprzestrzeń
Nowy traktat o partnerstwie w dziedzinie bezpieczeństwa i obronności przewiduje szereg konkretnych działań mających na celu pogłębienie współpracy między Polską a Wielką Brytanią. Keir Starmer wymienił m.in. wspólne szkolenia wojsk, dzielenie się zdolnościami obronnymi, współpracę przy produkcji zaawansowanej broni oraz wzajemne inwestycje. Jak zaznaczył brytyjski premier: To jest niezmiernie ważne z punktu widzenia sygnału dla świata o sile relacji pomiędzy naszymi krajami. Traktat dotyczy także współdziałania w zakresie zwalczania nielegalnej migracji i innych zagrożeń.
Kancelaria premiera Donalda Tuska informowała wcześniej, że lista projektów wdrażających traktat obejmie m.in. współpracę w zwalczaniu zagrożeń hybrydowych, dezinformacji i nielegalnej migracji. Uwzględnia także rozwój obronności, współpracę przemysłów zbrojeniowych, cyberbezpieczeństwa oraz bezpieczeństwa infrastruktury morskiej, energii i zdrowia. Według komunikatu Downing Street, porozumienie zakłada wspólną produkcję pocisków obrony powietrznej średniego zasięgu nowej generacji, zakrojone na szeroką skalę ćwiczenia polskich i brytyjskich wojsk, wzmacnianie systemów obrony powietrznej i przeciwrakietowej oraz projektowanie zaawansowanej amunicji do obrony powietrznej. Porozumienie to jest również elementem pogłębiania współpracy Londynu z Unią Europejską.
Premier Donald Tusk doprecyzował, że w związku z traktatem, który ze względu na miejsce podpisania będzie nazywany Traktatem z Northolt, Polska będzie współpracowała z Wielką Brytanią nad najnowocześniejszymi technologiami dotyczącymi dronów obrony powietrznej i cyberbezpieczeństwa. Szef polskiego rządu podkreślił, że nasza współpraca militarna, technologiczna, w cyberprzestrzeni, dotycząca bezpieczeństwa w szerokim wymiarze, także zdrowotnego, informacyjnego. To wszystko daje nadzieję na to, że ten wyjątkowy, historyczny dokument naprawdę uczyni naszą przyszłość bezpieczniejszą.
Wzmacnianie NATO poprzez dwustronne partnerstwa: Polska liderem nowej geopolityki
Przed wylotem do Londynu premier Donald Tusk podkreślił, że historia uczy nas, a geografia poucza w sposób wyjątkowo bolesny, że Polska musi budować sojusze wiarygodne. Takie, które będą przede wszystkim odstraszały ewentualnych agresorów. Sojusze, z których będą wynikały praktyczne działania przed ewentualnym konfliktem tak, aby uniknąć bezpośredniego zagrożenia. Zaznaczył, że właśnie taki charakter ma traktat między Polską a Wielką Brytanią.
Kluczowym elementem porozumienia, z punktu widzenia Polski, jest jedno z początkowych zdań traktatu, w którym obie strony podkreślają, iż są świadome, że zagrożeniem strategicznym, także długoterminowym dla Polski, Wielkiej Brytanii, dla NATO, jest Rosja. Tusk uznał to za znaczący przełom, jeśli chodzi o jakby taką polityczną, nazwaną wprost, motywację dla współpracy militarnej i obronnej pomiędzy Polską i Wielką Brytanią. Podkreślił, że współpraca polsko-brytyjska ma być rdzeniem, istotą współpracy NATO-wskiej, a NATO jest organizacją, w ramach której ta współpraca będzie przebiegała.
Donald Tusk odniósł się również do pojawiających się wątpliwości dotyczących potrzeby podpisywania traktatów dwustronnych, takich jak ten z Wielką Brytanią czy Francją, w obliczu funkcjonowania art. 5 Traktatu Północnoatlantyckiego. Wyjaśnił, że oba traktaty są interpretowane w ten sposób, iż niezależnie od reakcji NATO jako całości, będzie można liczyć i na Francję, i na Wielką Brytanię, na szybkie reakcje dwustronne w przypadku zagrożenia, zanim zapadnie decyzja wszystkich członków NATO. To nie jest zamiast, to nie jest obok NATO – podkreślił premier. Dodał, że Polska i Wielka Brytania bardzo serio traktują zapowiedzi (...), że Stany Zjednoczone będą, tak czy inaczej, swoją obecność w Europie redukowały.
Polecany artykuł:
W tym kontekście Donald Tusk zaznaczył, że Polska jako pierwsza podjęła wyzwanie, jakim jest nowa geopolityka, nowa rzeczywistość. Skoro nasz najważniejszy sojusznik uważa, że Europa powinna wziąć na siebie większy ciężar za własne bezpieczeństwo, to Polska jako i lojalny sojusznik, i państwo, które zdaje sobie sprawę, jak ważne jest bezpieczeństwo, podjęła ten wysiłek – dodał premier. Podkreślił, że jako kraj przede wszystkim musimy liczyć na siebie, a inni będą pomagać wtedy, kiedy zobaczą, że Polska poważnie traktuje własne bezpieczeństwo. Dlatego, jak wskazał, Polska będzie inwestowała w to maksimum wysiłku – zarówno własnymi środkami, jak i dzięki traktatom dwustronnym. Polska jest absolutnie tym państwem, które dba o NATO jako całość i o relacje transatlantyckie. Tu się nic nie zmieniło, ale chcemy być przygotowani na każdy scenariusz i będziemy przygotowani na każdy scenariusz – podsumował polski premier.
Podpisanie traktatu z Wielką Brytanią wpisuje się w szerszą strategię Polski budowania silnych sojuszy dwustronnych. Podobny traktat – o wzmocnionej współpracy i przyjaźni – Polska podpisała rok temu z Francją w Nancy. Dokument ten, sygnowany przez premiera Tuska i prezydenta Emmanuela Macrona, dotyczy kwestii militarnych, gospodarczych, społecznych i kulturalnych, obejmując wzajemne gwarancje bezpieczeństwa, współpracę w zakresie zwalczania zagrożeń hybrydowych, wspólne działania w przemyśle obronnym, gospodarce, rolnictwie i nauce. Co więcej, w połowie maja ambasador Niemiec w Polsce, Miguel Berger, poinformował, że porozumienie obronne między Niemcami i Polską zostanie podpisane 17 czerwca, co potwierdził wiceminister obrony Paweł Zalewski.
