- Komisja Europejska, za pośrednictwem komisarz Hadji Lahbib, ogłosiła nowe wytyczne dla ludności w zakresie gotowości na kryzysy oraz plany ustanowienia corocznego unijnego Dnia Gotowości. Działania te mają na celu zwiększenie odporności Europy na coraz częstsze kryzysy.
- Nowe wytyczne koncentrują się na czterech kluczowych obszarach: 72-godzinnej samowystarczalności, edukacji w zakresie gotowości, włączeniu osób z niepełnosprawnościami oraz skutecznej komunikacji ryzyka i zagrożeń. Mają one wspierać kulturę gotowości w całej Europie.
- Pierwszy unijny Dzień Gotowości odbędzie się 23 października 2027 r., upamiętniając datę ustanowienia mechanizmu ochrony ludności. Jego celem jest zachęcanie obywateli i społeczności do aktywnego przygotowywania się na sytuacje nadzwyczajne.
- Komisja przyjęła również zalecenie w sprawie ciągłości operacyjnej i testów warunków skrajnych, aby zapewnić nieprzerwane funkcjonowanie krajowych punktów kontaktowych ochrony ludności, nawet podczas zakłóceń. Ma to wzmocnić zdolność UE do reagowania na sytuacje awaryjne.
Komisja Europejska dąży do zbudowania kultury gotowości w całej Europie, wyposażając obywateli w niezbędną wiedzę i narzędzia do skutecznego reagowania na kryzysy. Nowe wytyczne mają na celu wspieranie władz krajowych w edukowaniu społeczeństwa i zapewnieniu, że każdy będzie w stanie chronić siebie i swoich bliskich. Jak podkreśla Hadja Lahbib, „gotowość zaczyna się od praktycznych kroków”, dlatego wytyczne koncentrują się na czterech kluczowych obszarach.
Pierwszym z nich jest 72-godzinna samowystarczalność, która ma pomóc ludziom w zaspokojeniu ich podstawowych potrzeb w ciągu pierwszych trzech dni sytuacji nadzwyczajnej, zanim pomoc publiczna zostanie w pełni zmobilizowana. Obejmuje to przygotowanie niezbędnych środków awaryjnych i tak zwanych „toreb awaryjnych”. Kolejnym ważnym elementem jest Edukacja w zakresie gotowości. Zakłada ona włączanie tematyki gotowości do programów nauczania już we wczesnym dzieciństwie i w szkolnictwie podstawowym, a także zapewnienie odpowiednich szkoleń dla nauczycieli. Celem jest rozwijanie umiejętności w zakresie gotowości u dzieci od najmłodszych lat poprzez dostępne i dostosowane do wieku działania, bez wzbudzania strachu czy niepokoju.
Trzeci obszar to Gotowość sprzyjająca włączeniu osób z niepełnosprawnościami. Komisja Europejska zwraca uwagę na konieczność uczynienia środków gotowości bardziej włączającymi i dostępnymi, uwzględniając potrzeby osób z niepełnosprawnościami i zachęcając je do aktywnego udziału w planowaniu gotowości, aby nikt nie został pominięty. Ostatnim, ale równie istotnym elementem jest Informowanie o ryzyku i zagrożeniach. Ma ono pomóc organom w skuteczniejszym komunikowaniu o potencjalnych zagrożeniach, zapewniając, aby obywatele otrzymywali terminowe, dostępne i wiarygodne informacje zarówno przed, w trakcie, jak i po zakończeniu sytuacji nadzwyczajnych. Te niewiążące wytyczne mają wspierać budowanie odporności na poziomie indywidualnym i wspólnotowym.
Unijny Dzień Gotowości: Kiedy i dlaczego Europa będzie ćwiczyć odporność?
Aby gotowość stała się wspólnym priorytetem w całej Europie, Komisja Europejska proponuje ustanowienie corocznego Unijnego Dnia Gotowości. Wydarzenie to ma odbywać się co roku 23 października, a jego pierwsza edycja zaplanowana jest na 2027 r. Celem tego dnia jest zachęcenie obywateli i społeczności do aktywnego uczestnictwa w przygotowaniach do sytuacji nadzwyczajnych, aby mogli skutecznie chronić siebie i innych. Jest to również okazja do docenienia wysiłków władz krajowych, regionalnych i lokalnych, a także organizacji i społeczności zajmujących się ochroną ludności, które każdego dnia przyczyniają się do zwiększania gotowości w Europie.
Wybór daty 23 października nie jest przypadkowy. Tego dnia w 2001 r. ustanowiono Mechanizm Ochrony Ludności, który od 25 lat odgrywa kluczową rolę we wspieraniu europejskiej solidarności i koordynowaniu reagowania na klęski żywiołowe zarówno w UE, jak i poza nią. Inicjatywa ta odzwierciedla znaczenie zaangażowania obywateli, co zostało również podkreślone przez europejski panel obywatelski ds. gotowości. Panel ten, składający się ze 150 obywateli z całej UE, zebrał się w marcu i maju 2026 r. i zalecił między innymi zorganizowanie dorocznego Europejskiego Tygodnia Gotowości. Komisja Europejska będzie współpracować z Parlamentem Europejskim, Radą, Europejskim Komitetem Ekonomiczno-Społecznym i Europejskim Komitetem Regionów nad wspólną deklaracją popierającą tę ważną inicjatywę.
Wzmocnienie systemów ochrony ludności: Ciągłość operacyjna i testy warunków skrajnych
Oprócz zwiększania gotowości obywateli, Komisja Europejska koncentruje się również na wzmocnieniu samej struktury ochrony ludności w UE. Niedawno przyjęte zalecenie w sprawie ciągłości operacyjnej i testów warunków skrajnych ma kluczowe znaczenie w zapewnieniu, że krajowe punkty kontaktowe ds. ochrony ludności w ramach Unijnego Mechanizmu Ochrony Ludności będą funkcjonować bez przerwy, nawet w przypadku zdarzeń zakłócających. To niewiążące zalecenie, oparte na wnioskach wyciągniętych z niedawnych kryzysów, zawiera praktyczne wytyczne dotyczące opracowywania planów ciągłości operacyjnej i regularnego testowania rozwiązań w tym zakresie. Wzmocnienie odporności tych kluczowych punktów kontaktowych ma zapewnić, że Mechanizm Ochrony Ludności będzie mógł działać przez całą dobę i skutecznie reagować w przypadku wystąpienia sytuacji nadzwyczajnych, co jest fundamentalne dla bezpieczeństwa całej Unii Europejskiej.
Strategia UE: Całe społeczeństwo w obliczu zagrożeń
Wszystkie te działania wpisują się w szerszą wizję określoną w Strategii UE na rzecz unii gotowości, przyjętej w marcu 2025 r. Dokument ten przedstawia kompleksowe podejście do wzmocnienia zdolności Europy do przewidywania kryzysów i zagrożeń, zapobiegania im i skutecznego reagowania. Opierając się na zaleceniach zawartych w sprawozdaniu Niinistö, Strategia promuje podejście obejmujące całe społeczeństwo i całą administrację rządową. Uznaje ona, że gotowość jest wspólną odpowiedzialnością, która obejmuje nie tylko organy publiczne, ale także przedsiębiorstwa, społeczeństwo obywatelskie i samych obywateli. Strategia ta obejmuje konkretne działania mające na celu zwiększenie gotowości ludności, podniesienie świadomości ryzyka i wzmocnienie zdolności UE do reagowania na sytuacje nadzwyczajne. Wytyczne dotyczące gotowości ludności są publikowane wraz z czterema towarzyszącymi dokumentami zawierającymi wytyczne, w tym przykłady dobrych praktyk z państw członkowskich i całego świata, co świadczy o kompleksowym podejściu Komisji Europejskiej do budowania silniejszej i bardziej odpornej Europy.
Na podstawie komunikatu prasowego Komisji Europejskiej
