Program „Nowe technologie w obszarze bezpieczeństwa i obronności państwa”, kryptonim PERUN, to jeden z najważniejszych krajowych instrumentów finansowania badań i rozwoju (B+R) na rzecz obronności. Jego nadrzędnym celem jest stymulowanie polskiego potencjału naukowego i innowacyjnego do tworzenia rozwiązań, które realnie wzmocnią zdolności Sił Zbrojnych RP. Program jest finansowany ze środków Ministerstwa Obrony Narodowej oraz Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego, a jego realizacją zajmuje się Narodowe Centrum Badań i Rozwoju (NCBR).
Kluczem do sukcesu programu PERUN jest synergia trzech filarów: administracji publicznej, środowiska naukowego oraz przemysłu. Taki model współpracy pozwala nie tylko na skuteczne finansowanie, ale przede wszystkim na budowanie krajowych kompetencji technologicznych. Dzięki niemu Polska może rozwijać rozwiązania skrojone na miarę własnych potrzeb, uniezależniając się od zagranicznych dostawców w krytycznych obszarach.
W czwartek, 23 lipca, w historycznych murach Muzeum Wojska Polskiego w Warszawie, postawiono krok w realizacji programu. Premier Donald Tusk, wicepremier i minister obrony narodowej Władysław Kosiniak-Kamysz oraz wiceminister obrony narodowej Cezary Tomczyk wzięli udział w uroczystym podpisaniu 14 nowych umów na dofinansowanie innowacyjnych projektów, na łączną kwotę niemal 351 mln zł. To znacząca część z ogólnej puli 723,8 mln zł, która zostanie przeznaczona na realizację łącznie 29 projektów w całym konkursie. Te inwestycje stanowią bezpośrednie wsparcie dla krajowych technologii obronnych i mają na celu zwiększenie dostępności nowoczesnych rozwiązań dla Sił Zbrojnych RP.
Premier Donald Tusk podkreślił, że podpisanie w czwartek umów o dofinansowanie projektów w ramach programu PERUN to zastrzyk pomysłów, pieniędzy i technologii polskiej nauki i firm dla polskiej armii. Zaznaczył, że program to 753 mln zł na 29 przełomowych projektów. "Piszemy nową historię polskiego wojska" - zaznaczył szef rządu podczas uroczystości podpisania umów.
"Mówimy od wielu miesięcy, że Polska ma uzasadnioną ambicję, aby zbudować największą siłę militarną w tej części Europy. Jesteśmy na dobrej drodze. (...) Jest to możliwe dzięki mądremu wykorzystywaniu wszystkich możliwości, jakie daje nam współczesna pozycja Polski w Europie i w świecie" - wskazał premier. Dodał, że rolą polskiego rządu jest też utrwalanie mądrych sojuszy.
Tusk podkreślił, że podpisane umowy w ramach PERUN to wielki zastrzyk pomysłów, pieniędzy, energii i talentów ludzkich oraz polskich technologii.
Premier Donald Tusk podkreślił, że każda umowa na dofinansowanie projektów wyłonionych w ramach programu PERUN „oddala w jakimś sensie ryzyko ataku na Polskę”. Każdy potencjalny napastnik zastanowi się 10 razy, zanim zaplanuje jakieś agresywne kroki wobec Polski - powiedział premier.
Premier, nawiązując do zaawansowania technologicznego tych projektów, ocenił, że „to jest tak naprawdę wejście w epokę, w której o skuteczności państw, o skuteczności na potencjalnym polu walki, decydować będzie ludzki umysł, a o bezpieczeństwie i skuteczności żołnierzy będą decydowały technologie”.
"Każda ta umowa (na dofinansowanie projektów) oddala w jakimś sensie ryzyko ataku na Polskę. Każda taka decyzje o zainwestowaniu naszych pieniędzy w nowoczesne technologie i w podnoszenie zdolności bojowych naszych sił zbrojnych, naszej armii, naszych żołnierzy, to jest kolejny moment, kiedy każdy potencjalny napastnik zastanowi się 10 razy zanim zaplanuje jakieś agresywne kroki wobec Polski" - podkreślił Tusk.
Dodał, że dzisiaj Polska jest w czołówce państw na świecie skutecznie przygotowujących się do obrony na wypadek ataku.
Nowe kontrakty podpisane. W co zainwestuje Polska?
Projekty wyłonione w najnowszej edycji konkursu obejmują szerokie spektrum technologii, które odpowiadają na najbardziej palące wyzwania współczesnego i przyszłego pola walki. Wśród 14 projektów wybranych do dofinansowania w ostatniej fazie oceny, cztery będą realizowane pod przewodnictwem Wojskowej Akademii Technicznej im. Jarosława Dąbrowskiego, a liderem dwóch jest Sieć Badawcza Łukasiewicz - Przemysłowy Instytut Motoryzacji. Poniżej przedstawiamy szczegółową listę tych innowacyjnych przedsięwzięć, które mają wzmocnić bezpieczeństwo państwa:
- VIDEMUS – „Sieciocentryczny system analityczno-rozpoznawczy dla Sił Zbrojnych RP”. Projekt skupi się na integracji danych obrazowych i sygnałowych oraz wykorzystaniu sztucznej inteligencji do automatycznej analizy rozpoznawczej i wsparcia procesu dowodzenia. Lider: Wojskowa Akademia Techniczna im. Jarosława Dąbrowskiego. Dofinansowanie: 27,4 mln zł.
- SpecterAir – „Wykorzystanie sztucznej inteligencji do automatyzacji analizy danych rozpoznawczych w celu skutecznej detekcji min wykorzystując nowatorski georadar InSAR FMCW zainstalowany na bezzałogowym statku powietrznym”. W projekcie rozwijany będzie system detekcji min lądowych z wykorzystaniem bezzałogowych statków powietrznych (BSP), georadaru InSAR FMCW oraz algorytmów sztucznej inteligencji. Lider: Widmo Spectral Technologies Sp. z o.o.. Dofinansowanie: 24,8 mln zł.
- SPEEDJET – „System manewrujących celów powietrznych o okołodźwiękowych prędkościach lotu”. Projekt skupi się na bezzałogowych, manewrujących celach powietrznych odwzorowujących zagrożenia lotnicze na potrzeby szkolenia obrony przeciwlotniczej. Lider: Instytut Techniczny Wojsk Lotniczych. Dofinansowanie: 70,7 mln zł.
- ASBL – „Autonomiczny system broni laserowej do ochrony obiektów wojskowych i infrastruktury krytycznej przed BSL”. Efektem projektu ma być autonomiczny system laserowy przeznaczony do wykrywania, śledzenia i neutralizacji bezzałogowych statków powietrznych. Lider: Wojskowa Akademia Techniczna im. Jarosława Dąbrowskiego. Dofinansowanie: 33 mln zł.
- DEEPDRAW – „Opracowanie Innowacyjnej Technologii Produkcji Lekkich Balistycznych Hełmów z Zastosowaniem Polietylenu o Wysokiej Masie Molekularnej (UHMWPE)”. Opracowana ma zostać technologia głębokiego tłoczenia lekkich hełmów balistycznych z polietylenu UHMWPE, zwiększająca ochronę przy ograniczeniu masy. Lider: Przedsiębiorstwo Sprzętu Ochronnego MASKPOL S.A.. Dofinansowanie: 10,9 mln zł.
- CEBA – „Wdrożenie produkcji kompozytowych modułów pasywnej osłony balistycznej spełniających wymagania 3–6 poziomu ochrony wg STANAG 4569 z wykorzystaniem innowacyjnych krajowych tworzyw ceramicznych”. Projekt skoncentruje się na rozwoju krajowych technologii ceramicznych modułów opancerzenia pojazdów wojskowych spełniających poziomy ochrony STANAG 4569. Lider: Wojskowy Instytut Techniki Pancernej i Samochodowej. Dofinansowanie: 34,8 mln zł.
- IntactHit – „Innowacyjne technologie materiałowe bazujące na strukturach komórkowych oraz kompozytach ceramicznych i cermetalach do zastosowań w osłonach balistycznych”. Dzięki realizacji powstaną nowe struktury komórkowe, kompozyty ceramiczne i cermetale do budowy lżejszych oraz skuteczniejszych osłon balistycznych. Lider: Wojskowa Akademia Techniczna im. Jarosława Dąbrowskiego. Dofinansowanie: 24,4 mln zł.
- TROJAN – „Bezzałogowa platforma nawodna do przenoszenia sensorów powietrznych i podwodnych dla potrzeb monitorowania i ostrzegania o zagrożeniach dla morskiej infrastruktury krytycznej”. Efektem projektu będzie bezzałogowa platforma nawodna zdolna do przenoszenia sensorów powietrznych i podwodnych na potrzeby ochrony infrastruktury morskiej. Lider: Akademia Marynarki Wojennej im. Bohaterów Westerplatte. Dofinansowanie: 37,9 mln zł.
- Betaflight – „Innowacyjny System Informatyczny do wspierania działań z wykorzystaniem BSP na współczesnym polu walki – Medical Betaflight Protection”. Opracowany zostanie system wykorzystujący bezzałogowe statki powietrzne do wsparcia medycznego pola walki, rozpoznania CBRN oraz transportu materiałów medycznych. Lider: Lotnicza Akademia Wojskowa. Dofinansowanie: 18,5 mln zł.
- C-DRONE – „Bezzałogowy system rozpoznania skażeń chemicznych, radiologicznych i jądrowych na polu walki wyposażony w moduł pobierania próbek”. Powstanie dron do rozpoznania skażeń chemicznych, radiologicznych i jądrowych oraz pobierania próbek bez narażania żołnierzy. Lider: PIMCO" Sp. z o.o.. Dofinansowanie: 9,1 mln zł.
- GNOFOS – „Szybka diagnostyka polowa zatruć związkami fosforoorganicznymi”. Efektem będzie przenośny zestaw diagnostyczny do szybkiego wykrywania zatruć związkami fosforoorganicznymi w warunkach polowych. Lider: Wojskowy Instytut Medyczny - Państwowy Instytut Badawczy. Dofinansowanie: 15,1 mln zł.
- AIISAS – „Pozyskanie zdolności do wykrywania i identyfikacji obiektów w systemach obserwacyjnych pojazdów wojskowych z wykorzystaniem technik uczenia maszynowego”. Projekt skupi się na opracowaniu systemu uczenia maszynowego analizującego obraz z systemów obserwacyjnych pojazdów wojskowych w celu wykrywania i identyfikacji obiektów. Lider: Sieć Badawcza Łukasiewicz - Przemysłowy Instytut Motoryzacji. Dofinansowanie: 6,6 mln zł.
- AISearcher – „Zintegrowany system detekcji i rozpoznania oraz wskazywania obiektów wykorzystujący elementy AI”. Efektem projektu ma być system sztucznej inteligencji wspierający detekcję, rozpoznanie i śledzenie obiektów lądowych, powietrznych i nawodnych. Lider: Wojskowa Akademia Techniczna im. Jarosława Dąbrowskiego. Dofinansowanie: 23,8 mln zł.
- OSKAR – „Opracowanie Systemu Kontroli Autonomicznego Roju”. Projekt skupi się na budowie systemu kontroli autonomicznego roju bezzałogowych pojazdów lądowych do zadań rozpoznawczych, patrolowych i logistycznych. Lider: Sieć Badawcza Łukasiewicz – Przemysłowy Instytut Motoryzacji. Dofinansowanie: 13,4 mln zł.
Jak mówił wicepremier, minister obrony narodowej Władysław Kosiniak-Kamysz:
"To jest dla nas wielki dzień. To dzień kiedy znaczna część środków finansowych idzie na innowacje, odkrycia i realne ich zastosowanie. Te umowy dotyczą implementacji najnowocześniejszych osiągnięć. To wszystko to, co jest naszym priorytetem. (…) To miedzy innymi możliwości dalekiego rażenia. Armię, którą budujemy to tradycyjny sprzęt ale to także nowe technologie. Drony nawodne i podwodne, drony lądowe. Implementujemy doświadczenia z Ukrainy i budujemy nasze zdolności".
Szef MON wskazywał, że wojna w Ukrainie ma charakter totalny. "W ubiegłym tygodniu Federacja Rosyjska przeciwko Ukrainie 904 razy wystąpiła, zaatakowała na linii frontu. To pokazuje, że armia, którą musimy budować, musi się zaczynać od tradycyjnego sprzętu" - stwierdził. Jak dodał, z drugiej strony „wszystkie przewagi, które Ukraina zdobywa”, są zasługą nowych technologii.
"Implementujemy doświadczenia z Ukrainy i budujemy zdolności we wszystkich obszarach, dlatego umowy, które zostały dzisiaj podpisane, dotyczą zarówno zdolności do operowania na lądzie, ale i w powietrzu, na wodzie i pod wodą, w przestrzeni cyber i w przestrzeni kosmicznej" - podkreślił.
Jak mówił dalej:
"Jestem bardzo dumny z naszych uczelni woskowych. Wszystkie te uczelnie poza edukacja dają także szanse, aby budować potencjał naukowy. Innowacje i odkrycia są naszym najwyższym priorytetem. (…) Potrzebujemy dziś armii, która będzie zdolna do operowania dronami w każdym rodzaju wojsk. Drony indywidualnego wyposażenia żołnierza ale także i te za tysiące dolarów. (…) Budujemy armię, która jest liderem Europy".
Jak podkreślił szef MON:
"Budujemy armię, która jest komplementarna, uzupełnia swoje zdolności i już dziś jest liderem w tej części Europy pod względem wydatków, gotowości i zdolności do operowania. Budujemy Siły Zbrojne, które w 2030 roku będą najsilniejszą armią w Europie (...) Implementujemy doświadczenia z Ukrainy i budujemy zdolności we wszystkich obszarach. Dlatego umowy, które zostały dziś podpisane, dotyczą zdolności do operowania na lądzie, w powietrzu, na wodzie i pod wodą, a także w cyberprzestrzeni i przestrzeni kosmicznej".
Jak mówił, już dziś w każdej jednostce, w każdym rodzaju sił zbrojnych są już dzisiaj żołnierze operujący dronami. "Każdy żołnierz będzie przechodził takie szkolenie, które umożliwi zastosowanie dronów odpowiednich do jego kompetencji" – zaznaczył.
Dodał, że „bez dronów i systemów antydronowych na nic nam się zdadzą wszystkie najlepsze nawet sprzęty wojsk lądowych, które są niewątpliwie potrzebne”. "Więc budujemy armię, która jest komplementarna, uzupełnia swoje zdolności i jest liderem tej części Europy już dzisiaj. Nie tylko w wydatkach, ale w gotowości i zdolnościach do operowania" – podkreślił.
Kosiniak-Kamysz zaznaczył też, że obecnie ponad 40 proc. sprzętu kupowane jest u polskich producentów, przy czym - jak wskazał - w chwili przejmowania rządów przez obecną koalicję było to 20 proc. Dodał, że ambicją rządu jest proporcja 50 na 50.
Jak mówił dalej wicepremier:
"To nie jest tylko inwestycja w to, żebyśmy mieli najlepiej rozwinięty przemysł zbrojeniowy, który jest kołem napędowym polskiej gospodarki. Ale to jest niezależność łańcucha dostaw. To jest niezależność dostaw na linii frontu, jeżeli taka potrzeba by zaistniała. (…) To jest niezależność, którą Polska musi posiadać. Wszystkim tym, którzy przyczyniają się przez implementację rozwiązań naukowych i translację, czyli przenoszenie jej na język codziennej produkcji, bardzo serdecznie dziękuję".
Szef MNiSW Marcin Kulasek podkreślił, że program PERUN to odpowiedź środowiska naukowego na wyzwania współczesnego pola walki. Jak zaznaczył, wojsko definiuje swoje potrzeby, a polskie ośrodki badawcze przynoszą rozwiązania. "Tak wygląda modelowa współpraca i mamy na nią środki" - dodał.
Minister nauki i szkolnictwa wyższego Marcin Kulasek podkreślił po podpisaniu umów, że program PERUN jest „odpowiedzią środowiska naukowego na wyzwania współczesnego pola walki”. "Wojsko definiuje swoje potrzeby, a polskie ośrodki badawcze przynoszą rozwiązania - tak wygląda (...) modelowa współpraca i mamy na nią odpowiednie środki"- zaznaczył.
Poinformował, że w ramach projektu PERUN środki przekazane na realizację projektów badawczo-rozwojowych trafią do „do polskiej nauki, uczelni, ośrodków badawczych i polskich przedsiębiorstw stawiających właśnie na innowacje”.
"Sfinansujemy badania, rozwój nowych technologii i wzmacnianie współpracy między światem nauki, a biznesem i szeroko rozumianym przemysłem. Inwestujemy w nasze firmy, w nasze jednostki naukowe, bo tu, na miejscu, można znaleźć wszelkie zasoby, kwalifikacje i kompetencje do budowy bezpieczeństwa opartego na wiedzy" - mówił Kulasek.
Podkreślił, że program ten wzmacnia bezpieczeństwo Polski. - Gratuluję wszystkim beneficjentom programu PERUN. Państwa sukces jest naszym wspólnym sukcesem, bo daje to, co najważniejsze - daje spokojny sen milionom Polek i Polaków, a to wartość bezcenna - dodał minister nauki.
Cezary Tomczyk, sekretarz stanu w Ministerstwie Obrony Narodowej, podkreślił, że „723 mln złotych to środki, które inwestujemy w krajowe technologie obronne. To konkretne wsparcie dla projektów, które przekładają się na większą dostępność nowoczesnych rozwiązań dla wojska oraz wdrażanie innowacji odpowiadających na potrzeby bezpieczeństwa. Inwestując w rozwój technologii w Polsce, wzmacniamy zdolność państwa do samodzielnego rozwijania kluczowych rozwiązań w obszarach o strategicznym znaczeniu”.
Zakresy tematyczne konkursu PERUN zostały precyzyjnie określone w oparciu o bieżące potrzeby armii. W ostatnim etapie oceny wyłoniono projekty z takich obszarów jak: sztuczna inteligencja (AI), autonomia i autonomizacja, technologie materiałowe i wytwarzania, sensory, a także medyczne zabezpieczenie pola walki oraz środki przeciwdziałania skutkom użycia broni masowego rażenia.
Gen. bryg. Marcin Górka, dyrektor Departamentu Innowacji w Ministerstwie Obrony Narodowej, wskazał, że „Zakresy tematyczne konkursu PERUN zostały precyzyjnie określone w oparciu o potrzeby armii. Od początku zakładamy również praktyczne wykorzystanie rezultatów dofinansowanych przedsięwzięć. Mówimy o projektach badawczo-rozwojowych, dlatego na finalne rezultaty trzeba będzie poczekać. To jednak inwestycja w rozwiązania, które w przyszłości mogą stać się ważnym elementem wyposażenia i zdolności operacyjnych Sił Zbrojnych RP”.
Prof. dr hab. inż. Jerzy Małachowski, dyrektor Narodowego Centrum Badań i Rozwoju, przypomniał o wcześniejszych sukcesach wspieranych przez NCBR, które dziś stanowią ważne elementy wyposażenia polskiej armii. „Znane z pierwszych stron gazet Borsuk, Sajna czy Potwór z Tarnowa to przykłady technologii, które powstały dzięki wsparciu Narodowego Centrum Badań i Rozwoju. Jeszcze kilka lat temu były one projektami badawczymi, dziś wzmacniają bezpieczeństwo Polski. PERUN jest impulsem do powstania kolejnych takich rozwiązań – nowoczesnych, opracowanych w kraju i odpowiadających na wyzwania współczesnego pola walki” – zauważył prof. dr hab. inż. Jerzy Małachowski.
