Ogłoszenie o dostawie padło 17 grudnia 2025 roku podczas posiedzenia zarządu rosyjskiego Ministerstwa Obrony. Minister Andriej Biełousow poinformował, że siły zbrojne zostały "doposażone w dwa strategiczne bombowce Tu-160M". Co istotne, w oficjalnym komunikacie nie sprecyzowano, czy przekazane maszyny to całkowicie nowe egzemplarze, czy też samoloty wyprodukowane w czasach sowieckich, które przeszły głęboką modernizację. To kluczowe rozróżnienie, ponieważ zdolność do budowy tak skomplikowanych konstrukcji od podstaw świadczyłaby o utrzymaniu przez rosyjski przemysł lotniczy kluczowych kompetencji. Warto tutaj zaznaczyć, że w 2025 roku produkcja nowych samolotów bojowych, koncentrowała się głównie na dwóch modelach: Su-34 i Su-35S.
Dostawa bombowców stanowi zwieńczenie programu obarczonego licznymi problemami. Pierwotna umowa z 25 stycznia 2018 roku zakładała dostawę dziesięciu maszyn Tu-160M za kwotę 160 miliardów rubli, a plany mówiły nawet o 50 samolotach. Terminy były jednak wielokrotnie przesuwane. Jeszcze w 2019 roku ówczesny minister Siergiej Szojgu zapowiadał, że pierwszy zmodernizowany bombowiec wejdzie do służby w 2021 roku.
Produkcja została przywrócona dzięki odtworzeniu technologii spawania próżniowego tytanu i aktualizacji łańcucha dostaw. Zakłady w Kazaniu zostały zmodernizowane w 2025 roku ukończono modernizację trzech warsztatów (przygotowawczego, montażu mechanicznego i testów lotniczych), co przyspieszyło proces.
Program modernizacji i wznowienia produkcji – dekada wyzwań
Rosja od połowy ubiegłej dekady realizuje dwa równoległe programy związane z flotą bombowców Tu-160, nazywanych w Rosji "Białymi Łabędziami". Pierwszy z nich to modernizacja wszystkich 16 istniejących maszyn do standardu Tu-160M. Drugi, znacznie bardziej ambitny, to wznowienie produkcji tych gigantycznych samolotów w Kazańskim Stowarzyszeniu Produkcji Samolotów (KAPO).
12 stycznia 2022 r. odbył się pierwszy lot nowo zbudowanego egzemplarza Tu-160M2, co było pierwszym takim wydarzeniem od lat 90. W grudniu 2022 roku dostarczono drugi nowy samolot na poligon doświadczalny. W latach 2023-2024 pierwotnie planowano dostawę czterech maszyn, co ostatecznie przesunięto na 2025 rok, realizując dostawę tylko dwóch z nich. Te opóźnienia pokazują, jak wielkim wyzwaniem dla rosyjskiej zbrojeniówki jest produkcja zaawansowanych systemów uzbrojenia w warunkach izolacji technologicznej. W 2024 roku podczas oficjalnej wizyty prezydenta Putina w zakładach lotniczych w Kazaniu, można było zaobserwować obecność zmodernizowanych samolotów, a także nowo wybudowane jednostki na różnym etapie realizacji.
Łącznie flota Tu-160/Tu-160M liczy około 20 samolotów operacyjnych (plus kilka w modernizacji). Plany zakładają docelowo 50 nowych Tu-160M, ale tempo produkcji jest wolne (kilka sztuk rocznie). Samoloty te są aktywnie używane m.in. do wystrzeliwania rakiet manewrujących w konflikcie na Ukrainie.
Co nowego w zmodernizowanym "Białym Łabędziu"?
Modernizacja do standardu Tu-160M ma na celu przede wszystkim wydłużenie żywotności samolotu i dostosowanie go do współczesnego pola walki. Modernizacja Tu-160 skupia się na przedłużeniu żywotności maszyn (do 2040-2050 roku) i dostosowaniu do współczesnych wymagań, bez radykalnych zmian w konstrukcji kadłuba. Choć płatowiec pozostaje w dużej mierze niezmieniony, kluczowe ulepszenia obejmują:
- Nową awionikę i cyfrowy kokpit ("szklany kokpit"), zastępujący przestarzałe wskaźniki analogowe.
- Zmodernizowane silniki NK-32 serii 02, które mają być bardziej wydajne i ekonomiczne, co potencjalnie zwiększa zasięg operacyjny bombowca.
- Nowe systemy nawigacji, łączności oraz walki radioelektronicznej, które zwiększają przeżywalność maszyny.
- Możliwość przenoszenia najnowszych rodzajów uzbrojenia, w tym pocisków manewrujących dalekiego zasięgu, także z głowicami konwencjonalnymi.
Strategiczne znaczenie dla Rosji i sygnał dla NATO
Dostawa dwóch bombowców Tu-160M to coś więcej niż tylko uzupełnienie sprzętowe. W obecnej sytuacji geopolitycznej jest to wyraźny sygnał wysyłany przez Moskwę zarówno do wewnątrz, jak i na zewnątrz. Po pierwsze, stanowi element rosyjskiej triady nuklearnej. Lotnictwo strategiczne, choć liczebnie najmniejsze, zwłaszcza po operacji ukraińskiej Pajęczyna jest istotnym komponentem, dającym możliwość demonstracji siły bez nieodwracalnych kroków. Podkreślając tę dostawę, Kreml komunikuje, że odstraszanie nuklearne pozostaje fundamentem jego polityki bezpieczeństwa.
Po drugie, jest to demonstracja odporności rosyjskiego przemysłu obronnego na sankcje. Mimo trudności, Moskwa pokazuje, że jest w stanie kontynuować, nawet jeśli w ograniczonym zakresie, produkcję i modernizację swojego najbardziej zaawansowanego uzbrojenia. Każdy nowy Tu-160M zwiększa potencjał Rosji do przeprowadzania zmasowanych uderzeń rakietowych z głębi jej terytorium. Prawdziwym testem będzie jednak to, czy Rosja zdoła utrzymać regularne tempo dostaw w kolejnych latach, przekształcając pojedyncze sukcesy w trwałe wzmocnienie swojego potencjału strategicznego.
Według organizacji Oryx, zajumująej się liczeniem strat na podstawie zdjęć Rosja straciła 11 bombowców średniego zasięgu Tu-22M3 oraz 10 Tu-95MS Bear.
Tu-160M2 - najcięższy naddźwiękowy bombowiec na świecie
Tu-160M2 to zmodernizowana wersja rosyjskiego bombowca strategicznego Tu-160, zwanego „Blackjack” w kodzie NATO, będącego największym i najcięższym naddźwiękowym samolotem wojskowym na świecie. Zaprojektowany do przenoszenia ładunków konwencjonalnych i nuklearnych na duże odległości, posiada skrzydła o zmiennej geometrii, co pozwala na dostosowanie konfiguracji do lotu naddźwiękowego lub ekonomicznego. Rozpiętość skrzydeł 55,7 m (rozłożone) lub 35,6 m (złożone), długość 54,1 m, masa startowa maksymalna ok. 275 ton.
Napędzany jest czterema zmodernizowanymi silnikami turbowentylatorowymi Kuzniecow NK-32-02, osiąga prędkość maksymalną około 2,2 Mach i zasięg do 12 000 km bez tankowania. Wyposażony w zaawansowaną awionikę, nowe systemy nawigacyjne i celownicze oraz zdolność przenoszenia pocisków manewrujących, takich jak Ch-101/102. Modernizacja obejmuje ulepszone systemy elektroniczne, zwiększoną niezawodność i obniżone koszty eksploatacji, co ma przedłużyć służbę samolotu do lat 40. XXI wieku.
Polecany artykuł:
Podcasty
Playlisty tematyczne
