W niedzielę, 1 marca 2026 roku, Siły Obronne Izraela opublikowały oficjalne oświadczenie wraz z materiałem wideo, dokumentującym moment uderzenia w irańskie samoloty. Komunikat informuje, że zaatakowano dwa myśliwce, F-4 oraz F-5, należące do irańskich sił powietrznych, które stacjonowały na lotnisku w Tebriz i były w gotowości do startu. Działanie to wpisuje się w serię setek ataków na irańskie cele wojskowe, prowadzoną od początku nowej fazy konfliktu, która rozpoczęła się pod koniec lutego 2026 roku. Wśród innych zniszczonych celów wymieniono wyrzutnie rakiet balistycznych oraz systemy obrony przeciwlotniczej.
Jak na razie Izrael nie poinformował o zniszczeniu legendarnych F-14 Tomcat. W zeszłym roku, podczas czerwcowej operacji Izraelowi udało się kilka maszyn zniszczyć.
Atak na myśliwce w Tebriz jest elementem szeroko zakrojonej, wspólnej operacji izraelsko-amerykańskiej, która przez stronę izraelską została nazwana „Ryczący Lew”. Minister obrony Izraela, Israel Kac, określił te działania mianem „ataku prewencyjnego”, mającego na celu eliminację zagrożeń ze strony Iranu.
Lotnisko w Tebriz to jeden z kluczowych obiektów dla irańskiego lotnictwa wojskowego w północno-zachodniej części kraju. Baza ta ma długą historię i odgrywała istotną rolę już podczas wojny iracko-irańskiej w latach 80., kiedy to startujące z niej myśliwce F-5 brały udział w operacji „Kaman 99”, atakując cele na terytorium Iraku.
Strategiczne położenie bazy czyni ją ważnym elementem systemu obrony powietrznej Iranu. Jej neutralizacja, nawet częściowa, ma na celu osłabienie zdolności Teheranu do odpowiedzi na ataki powietrzne i obrony własnej przestrzeni. W przeszłości obiekty wojskowe w rejonie Tebriz były celem izraelskich uderzeń. Iran, w obawie przed podobnymi atakami, od lat rozwija sieć podziemnych baz lotniczych i rakietowych, starając się chronić swój najcenniejszy sprzęt.
Zniszczone jednostki: F-4 Phantom i F-5 Tiger – symbole minionej epoki
Zniszczone w ataku myśliwce McDonnell Douglas F-4 Phantom II oraz Northrop F-5 Tiger II to konstrukcje amerykańskie, które stanowią trzon starzejącej się floty irańskich sił powietrznych. Samoloty te zostały zakupione przez Iran jeszcze w latach 60. i 70. XX wieku, w czasach, gdy rządzący szach Mohammad Reza Pahlavi był kluczowym sojusznikiem Stanów Zjednoczonych w regionie.
Po rewolucji islamskiej w 1979 roku i zerwaniu stosunków z USA, Iran został objęty embargiem, które odcięło go od dostaw części zamiennych i nowoczesnych technologii. Mimo to, irański przemysł zdołał utrzymać część tych maszyn w stanie lotnym dzięki lokalnym modyfikacjom i kanibalizacji innych egzemplarzy. Fakt, że podstawą irańskiego lotnictwa myśliwskiego wciąż są samoloty pamiętające czasy wojny w Wietnamie, świadczy o technologicznej przepaści dzielącej Iran i Izrael, który dysponuje najnowocześniejszymi maszynami, takimi jak F-35.
Według informacji Military Balance za rok 2025, przed wojną z Izraelem irańskie siły powietrzne dysponowały około 150 myśliwcami.
- F-4 Phantom II - 64 szt.
- F-5E/F Tiger II - 35 szt.
- F-14A Tomcat - 41 szt.
Trzeba jednak tutaj zaznaczyć, że sprawność bojowa tych samolotów jest bardzo niska i naprawdę mała część jest zapewne sprawna. W uzbrojeniu pozostaje również 18 samolotów MiG-29A/UB, dostarczonych pod koniec lat 80. i na początku lat 90., jednak większość z nich straciła zdolność bojową z powodu braku części zamiennych i trudności w konserwacji.
W czasie 12-dniowej wojny Iran miał w opublikowanych nagraniach stracić:
- Od 5 do 8 - F-14A Tomcat;
- 2 - F-5E/F Tiger II;
Można jednak przypuszczać, że rzeczywiste straty były znacznie większe. Ze względu na brak części zamiennych do samolotów oraz obawy przed szybkim zniszczeniem pozostałych sprawnych maszyn, Iran najprawdopodobniej ukrył część swojego lotnictwa przed izraelskimi atakami, aby je ocalić.
7
Podcasty
Playlisty tematyczne
