Pocisk Ch-101 to jeden z najnowocześniejszych strategicznych pocisków manewrujących w arsenale Rosji, odpalany z bombowców dalekiego zasięgu Tu-95MSM i Tu-160. Charakteryzuje się on profilem lotu na bardzo niskiej wysokości, często poniżej dwustu metrów nad terenem, przez co systemy radiolokacyjne mają trudniejsze zadanie przy jego wykryciu. Prędkość przelotowa wynosi około siedmiuset do dziewięciuset kilometrów na godzinę, a zasięg operacyjny sięga nawet czterech i pół tysiąca kilometrów, w zależności od wersji i profilu misji. Konstrukcja pocisku uwzględnia technologie stealth, w tym powłoki absorbujące fale radarowe oraz spłaszczony kadłub redukujący skuteczną powierzchnię odbicia radarowego. Nawigacja opiera się na systemie hybrydowym łączącym GLONASS z optycznym systemem naprowadzania Otblesk-U, który porównuje obraz terenu z cyfrową mapą, tym samym zwiększając odporność na zakłócenia sygnałów satelitarnych.
Naruszenie polskiej przestrzeni przez rosyjski pocisk manewrujący
Przyczyna naruszenia polskiej przestrzeni powietrznej nie została dotychczas oficjalnie potwierdzona przez służby prowadzące śledztwo, a ustalenie ostatecznej wersji zajmie trochę czasu. Jak jednak zaznacza Karolina Modzelewska, redaktorka Portalu Obronnego: „Najbardziej prawdopodobnym scenariuszem jest błąd nawigacji lub awaria systemu naprowadzania, która mogła wynikać z utraty danych z systemu GLONASS lub uszkodzenia systemu naprowadzania Otblesk-U. W warunkach intensywnych działań walki elektronicznej, które są typowe dla frontu ukraińskiego, nawet zaawansowane systemy nawigacyjne mogą zawieść. Nie można wykluczyć wpływu ukraińskich systemów zakłócania, które mogły zmusić pocisk do manewrów omijających prowadzących do przekroczenia granicy z Polską. Innym możliwym wyjaśnieniem jest błąd w planowaniu trasy lotu, gdzie Rosjanie celowo zaplanowali przelot w pobliżu granicy, aby ominąć ukraińską obronę powietrzną, jednak obliczenia okazały się błędne na skutek nieuwzględnienia czynników takich jak chociażby wiatr czy dane meteorologiczne. Nie można też całkowicie wykluczyć wersji z rosyjską prowokacją i testowaniem szczelności granic NATO”.
Redakcja Portalu Obronnego zwraca uwagę, że w kontekście procedur reagowania na naruszenie przestrzeni powietrznej kluczowe jest rozróżnienie między trybem pokojowym a trybem wojny lub stanu wyższej gotowości. „W czasie pokoju państwa NATO stosują zasadę ostrożności i deeskalacji, a to oznacza, że obiekt wlatujący w przestrzeń powietrzną nie jest automatycznie zestrzeliwany, o ile nie stanowi bezpośredniego zagrożenia dla ludności lub infrastruktury krytycznej. Myśliwce patrolujące w ramach systemu Quick Reaction Alert muszą dokonać identyfikacji wizualnej przed podjęciem decyzji o użyciu broni, a każda taka decyzja wymaga koordynacji z dowództwem NATO w celu uniknięcia niepotrzebnej eskalacji. W warunkach wojny lub po uruchomieniu artykułu piątego Traktatu Północnoatlantyckiego procedury są znacznie bardziej uproszczone. Dowódcy operacyjni mają większe uprawnienia do natychmiastowego angażowania obiektów spełniających kryteria zagrożenia, a systemy obrony powietrznej mogą działać w trybie automatycznym” - wyjaśnia Karolina Modzelewska.
Polecany artykuł:
W nocnym incydencie z 30 lipca Polska działała w trybie wyższej gotowości, ale nie w stanie wojny. W praktyce oznacza to decyzję o przechwyceniu przez F-16 i oczekiwaniu na identyfikację zamiast natychmiastowego zestrzelenia. Premier Donald Tusk podkreślił jednak, że siły zbrojne były gotowe do zestrzelenia pocisku, gdyby kontynuował on lot w kierunku infrastruktury krytycznej lub obszarów zaludnionych. W podobnym tonie wypowiadał się gen. dyw. pil. Ireneusz Nowak, Dowódca Operacyjny Rodzajów Sił Zbrojnych. „Ja byłem cały czas w gotowości do wydania zestrzelenia tego obiektu” - mówił w trakcie konferencji prasowej. Złożyło się tak, że nasz myśliwiec F-16 i pilot tego myśliwca znalazł się dokładnie w miejscu upadku, kiedy ten pocisk uderzył w ziemię. Gdyby ta rakieta kontynuowała lot, podjęta by była decyzja o zestrzeleniu tej rakiet” - dodał.
Piotr Miedziński, redaktor Portalu Obronnego zwraca natomiast uwagę, że sam już incydent wywołał fale dezinformacji i ataki w mediach społecznościowych w stronę Ukrainy oraz rządu, któremu zarzuca się brak skutecznego działania w postaci zestrzelenia pocisku. Jak tłumaczy: „Celem jest podważenie skuteczności naszego państwa, które ma sobie nie radzić. Tylko jak się przyjmy działaniu, to wychodzi, że wojsko zadziałało skutecznie. Problemem co najwyżej jest niepotrzebne uruchomienie syren alarmowych w środku nocy w regionie, które wywołały wśród mieszkańców dezorientacje, ponieważ nie widzieli, co się dzieje. Zabrakło tutaj komunikacji. Tutaj trzeba z tego wyciągnąć wniosek na przyszłość”.
Piotr Miedziński, mówi także, że tego typu incydenty nie są niczym zaskakującym i powinny być wpisane z tyłu głowy rządu, instytucji, wojska oraz społeczeństwa, że będą one się wydarzać: „My musimy pamiętać, że za naszą wschodnią granicą toczy się wojna, w której giną ludzie i jest używana broń do niszczenia. My często w codziennym pędzie naszych obowiązku o tym zapominamy. Drony czy pociski będą wlatywać w naszą przestrzeń, ponieważ Ukraina nie jest w stanie wszystkiego zneutralizować, a często także sama technika rosyjska może zawieść i poprowadzić dron czy pocisk w naszą stronę. One często wlatują w nasza przestrzeń, jak są na niskim pułapie i czasem tego nikt po prostu nie odnotowuje. Dlatego jest potrzebne wsparcie dla Ukrainy. My jako państwo, społeczeństwo powinniśmy mieć tego świadomość, bo także jesteśmy częścią tego konfliktu. Rosja zrobi wszystko, by nie tylko zmęczyć Ukraińców wojną ale także i nas. Tak by doprowadzić do zmian w polskim społeczeństwie, by przestać pomagać”.
