9 stycznia wicepremier Władysław Kosiniak-Kamysz poinformował, że rozpoczyna się budowa Legionu Medycznego. Legion Medyczny ma pełnić rolę platformy konsolidującej, która będzie rejestrować ochotników z sektora medycznego, prowadzić standaryzowane szkolenia z zakresu medycyny pola walki (TCCC), tworzyć regionalne centra gotowości oraz zawierać ramowe porozumienia z Wojskiem Polskim i samorządami. Jak podkreślają twórcy inicjatywy, „Model opiera się na dobrowolności, non‑profit i partnerstwie z uczelniami, organizacjami pozarządowymi oraz programami państwowymi wspierającymi współpracę cywilno‑wojskową”.
Inicjatywa, zapowiedziana przez szefa MON, Władysława Kosiniaka-Kamysza, ma na celu zbudowanie rezerwy wykwalifikowanego personelu, który mógłby wspierać Siły Zbrojne RP w czasie pokoju, kryzysu lub wojny. Program jest częścią szerszej reformy, w ramach której od września 2025 roku działalność rozpoczynają także Wojska Medyczne – nowy, samodzielny rodzaj wojsk z własnym dowództwem zlokalizowanym w Krakowie.
Włączenie cywilnych zasobów medycznych w krajową architekturę bezpieczeństwa zdrowotnego jest zgodne z obecnymi dyskusjami na temat nowej struktury zabezpieczenia medycznego państwa. Wymaga to jasnego podziału ról oraz interoperacyjnych procedur aktywacji. Program ten ma być komplementarny wobec już istniejących inicjatyw państwowych, takich jak „Szpitale Przyjazne Wojsku”, które formalizują współpracę szpitali cywilnych z Siłami Zbrojnymi.
Misją Legionu Medycznego jest „mobilizować i utrzymywać gotowość cywilnego potencjału medycznego do szybkiego wsparcia systemu ochrony zdrowia i Sił Zbrojnych RP poprzez rejestrację, szkolenia, ćwiczenia i formalne porozumienia partnerskie”. Powstanie Legionu wynika z potrzeby zwiększenia odporności systemu ochrony zdrowia i społeczeństwa, skonsolidowania rozproszonych kompetencji cywilnych wokół potrzeb obronnych, zapewnienia szybkiego i skalowalnego wsparcia w konfliktach, katastrofach i epidemiach, a także promowania kultury odpowiedzialności społecznej za bezpieczeństwo zdrowotne.
Kto może dołączyć do Legionu Medycznego? Nie tylko dla medyków
Oferta skierowana jest przede wszystkim do przedstawicieli szeroko pojętego środowiska medycznego. MON zaprasza do współpracy:
- lekarzy różnych specjalizacji,
- pielęgniarki i pielęgniarzy,
- ratowników medycznych,
- innych specjalistów z dziedzin medycznych, określanych jako „biały personel”.
Różnorodne ścieżki zaangażowania: Od wolontariatu do oficera rezerwy
Legion Medyczny oferuje 10 ścieżek zaangażowania, które obejmują szeroki zakres możliwości wsparcia, zarówno dla osób bez wcześniejszego doświadczenia wojskowego, jak i dla wyspecjalizowanych medyków. Każda ścieżka została zaprojektowana tak, aby umożliwić udział różnym grupom społecznym i zawodowym.
- Ścieżka nr 1 – „Służba bez munduru” jest przeznaczona dla osób, które nie planują kariery wojskowej, ale chcą być częścią Legionu, śledzić jego rozwój i dołączać do wybranych aktywności z minimalnym zobowiązaniem. Obejmuje ona rejestrację i profil, dostęp do kanałów informacyjnych, udział obserwacyjny w szkoleniach oraz wykonywanie mikro-zadań wspierających, takich jak pomoc logistyczna czy wsparcie administracyjne. Jak podkreślono w opisie, „To ścieżka dla osób, które chcą być częścią Legionu Medycznego bez zobowiązań służby wojskowej, ale z realnym wpływem na rozwój organizacji i bezpieczeństwo zdrowotne kraju.”
- Dla osób z cywilnego środowiska medycznego, które nie pełniły wcześniej służby wojskowej, przeznaczona jest Ścieżka nr 2 – „Nie tylko Hipokratesa”. Oferuje ona podstawowe przeszkolenie wojskowe (5 dni) zakończone złożeniem przysięgi i formalnym zaklasyfikowaniem do zasobów pasywnej rezerwy Sił Zbrojnych RP. Uczestnicy, którzy spełniają kryteria (obywatelstwo polskie, niekaralność, kategoria „A” zdolności do służby wojskowej), mogą po ukończeniu szkolenia ubiegać się o powołanie do Terytorialnej Służby Wojskowej (TSW), Aktywnej Rezerwy lub Zawodowej Służby Wojskowej. „Ścieżka „Nie tylko Hipokratesa” to brama wejściowa do struktur rezerw osobowych SZ RP, przeznaczona dla osób z wykształceniem medycznym, które chcą połączyć swoją wiedzę z misją obrony zdrowia i życia”.
- Ścieżka nr 3 – „Przywództwo w służbie życia” to propozycja dla wykształconej kadry medycznej, która chce zdobyć stopień oficerski w rezerwie. Kurs oficerski, trwający minimum 31 dni ćwiczeń wojskowych, obejmuje teorię wojskowo-medyczną, praktykę w modułach polowych, zarządzanie personelem i zasobami medycznymi oraz procedury mobilizacyjne. Po ukończeniu kursu i spełnieniu wymogów ustawowych, uczestnicy mogą ubiegać się o mianowanie na pierwszy stopień oficerski. „Ścieżka „Przywództwo w służbie życia” to droga dla wykształconych specjalistów medycznych, którzy chcą połączyć swoją wiedzę i doświadczenie z misją dowodzenia w rezerwie wojskowej.”
Optymalizacja zasobów i rozwój kompetencji
- Ścieżka nr 4 – „Zgłoś kompetencje. Bądź gotów.” ma na celu zapewnienie, że przydziały mobilizacyjne żołnierzy pasywnej rezerwy są zgodne z ich faktycznym wykształceniem, kwalifikacjami i specjalizacją. Dzięki temu Siły Zbrojne RP będą mogły efektywniej zarządzać zasobami, a uczestnicy zyskają pewność, że ich umiejętności zostaną właściwie docenione i wykorzystane w sytuacjach kryzysowych. Proces obejmuje zgłoszenie danych o wykształceniu, weryfikację dokumentów i ocenę zgodności kompetencji. „Dzięki temu Legion Medyczny i Siły Zbrojne RP zyskują lepiej przygotowaną kadrę, a uczestnicy mają pewność, że ich specjalistyczne umiejętności zostaną właściwie wykorzystane.”
- Ścieżka nr 5 – „Razem tworzymy jakość” zaprasza do funkcji doradczych i analitycznych w zakresie medycyny wojskowej. W tej ścieżce mogą uczestniczyć zarówno specjaliści medyczni (lekarze, pielęgniarki, ratownicy), jak i niemedyczni (logistycy, analitycy, prawnicy, informatycy). Celem jest podnoszenie jakości systemu zabezpieczenia zdrowotnego Sił Zbrojnych RP poprzez wykorzystanie wiedzy eksperckiej i doświadczeń praktycznych. Działania obejmują opiniowanie nowych rozwiązań, analizę systemów i doradztwo eksperckie.
- Ścieżka nr 6 – „Wiedza w dialogu” to przestrzeń do wymiany wiedzy i doświadczeń poprzez aktywny udział w konferencjach i warsztatach branżowych. Skierowana jest do szerokiego grona specjalistów, zarówno medycznych, jak i niemedycznych, a także żołnierzy służby czynnej i rezerwy. Celem jest budowanie wspólnego języka, podnoszenie kompetencji i rozwój innowacyjnych rozwiązań w medycynie wojskowej.
Bezpłatne specjalizacje i gotowość do pomocy
- Ścieżka nr 7 – „Zostań specjalistą Legionu” umożliwia żołnierzom pasywnej rezerwy bezpłatną realizację kursu specjalizacyjnego w instytutach i podmiotach leczniczych MON. Jest to szczególnie korzystne dla osób, które są w trakcie szkolenia specjalizacyjnego w dziedzinach mających zastosowanie w ochronie zdrowia (z wyłączeniem lekarzy i lekarzy dentystów, dla których kursy są już bezpłatne). „Dzięki finansowaniu kursu przez MON uczestnicy mogą bez dodatkowych kosztów zdobywać specjalizacje, które zwiększają ich wartość w systemie ochrony zdrowia i w strukturach mobilizacyjnych Sił Zbrojnych RP.”
- Ścieżkę nr 8 – „Gotowi pomagać”. Umożliwia ona zgłoszenie chęci udziału w realizacji pomocy medycznej w kraju i poza jego granicami, np. podczas klęsk i zagrożeń niemilitarnych, a także w misjach zagranicznych. Skierowana jest do osób z wykształceniem medycznym i niemedycznym, gotowych do szybkiego wyjazdu.
Szkolenia taktyczne i współpraca instytucjonalna
- Ścieżka nr 9 – „Przygotuj się. Reaguj. Ratuj.” to indywidualne ćwiczenia z medycyny taktycznej. Ma ona na celu praktyczne przygotowanie osób z wykształceniem medycznym i niemedycznym do udzielania pomocy w warunkach konfliktu, klęski lub kryzysu. Szkolenia obejmują tematykę TCCC (Tactical Combat Casualty Care), bezpieczne udzielanie pierwszej pomocy, użycie indywidualnego wyposażenia medycznego oraz zasady wzywania pomocy medycznej na polu walki (Meldunek MEDEVAC). „Ścieżka „Przygotuj się. Reaguj. Ratuj.” to indywidualne szkolenia z medycyny taktycznej, które uczą reagowania w warunkach konfliktu i klęski.”
- Ścieżka nr 10 – „Jedna misja. Wspólna gotowość”, koncentruje się na wspólnych szkoleniach wojskowo-cywilnych szpitali wojskowych i cywilnych. Jej celem jest budowanie spójnego systemu reagowania kryzysowego poprzez organizację ćwiczeń, które mają przygotować podmioty cywilne do działania w czasie konfliktu, katastrof naturalnych, epidemii i innych sytuacji nadzwyczajnych. Szkolenia te mają zapewnić interoperacyjność i skuteczną współpracę z placówkami wojskowymi, obejmując procedury ewakuacji, koordynację działań i symulacje masowych zdarzeń. „Dzięki nim możliwe jest stworzenie jednolitego standardu działania w sytuacjach kryzysowych, a także budowanie trwałej współpracy między strukturami medycznymi państwa.”
