Spis treści
W czwartek rano Dowództwo ukraińskiej marynarki wojennej podało na portalu Facebook szczegóły operacji, która uderzyła w kluczowe rosyjskie zasoby wojskowe. Celem ataku było lotnisko Borisoglebsk położone w obwodzie woroneskim. W wyniku działań zbrojnych miało dojść do poważnego uszkodzenia, a nawet zniszczenia, sześciu samolotów myśliwsko-bombowych Su-34. Jak podkreślono w komunikacie, atak nie ograniczył się jedynie do maszyn. „Na skutek uderzenia trafiono w sześć samolotów Su-34M. Zniszczono również zaplecze techniczne niezbędne dla zabezpieczenia lotów, a także zaobserwowano wybuchy i pożary na terenie lotniska” – napisano w oświadczeniu sił morskich Ukrainy. Zniszczenie zaplecza technicznego jest równie istotne, co uszkodzenie samolotów, gdyż utrudnia bieżące operacje i serwisowanie pozostałych jednostek.
Późnym wieczorem kanały na telegramie poinformowały o rozległym pożarze na lotnisku w obwodzie woroneskim. Kanały Telegram opublikowały również zdjęcia i filmy z akcji. Lotnisko „Borisoglebsk” jest bazą szkoleniową pilotów wojskowych i wykorzystywane jest przez rosyjskie siły lotnictwa bojowego. Na lotnisku stacjonują bombowce frontowe Su-34 oraz myśliwce Su-35S i Su-30SM, których Rosja używa w wojnie z Ukrainą do przeprowadzania ataków przy użyciu bomb kierowanych.
Według danych przedstawionych przez Oryx monitorujący straty Rosji na froncie, Moskwa straciła do tej pory - 44 Su-34.
Neptun: Od pogromcy okrętów do rakiety lądowej
Kluczową rolę w tym uderzeniu odegrał zestaw rakietowy Neptun, który przeszedł znaczącą ewolucję od początku pełnoskalowej inwazji Rosji na Ukrainę. Pierwotnie zaprojektowany przez Kijowskie Biuro Projektowe Łucz, Neptun był przeznaczony do zwalczania okrętów nawodnych. Jego największym sukcesem, który odbił się szerokim echem na całym świecie, było zatopienie rosyjskiego krążownika Moskwa na Morzu Czarnym w kwietniu 2022 roku.
W obliczu trwającej wojny i potrzeby uderzeń na cele lądowe, inżynierowie Ukrainy przystosowali zestaw Neptun do nowych zadań. Powstała wersja pocisku R-360, która została zaprojektowana specjalnie z myślą o uderzeniach na cele naziemne. Ta zmodyfikowana rakieta charakteryzuje się znacznie większą głowicą bojową o masie 350 kg, co gwarantuje większy efekt niszczący. Ponadto, jej zasięg został zwiększony do imponujących 400 km, co pozwala na rażenie celów daleko za linią frontu i w głąb terytorium Rosji, tak jak miało to miejsce w Borisoglebsku. Do odpalania pocisków służy mobilna wyrzutnia umieszczona na podwoziu ciężarówki Tatra 8x8, która jest w stanie przenosić cztery pociski, co zapewnia elastyczność i możliwość szybkiego przemieszczania się.
Su-34: Kluczowe bombowce Rosji i ich rola w konflikcie
Samoloty Su-34, określane jako myśliwsko-bombowe, w praktyce pełnią funkcję strategicznych bombowców w konflikcie na Ukrainie. Są one przede wszystkim wykorzystywane do atakowania celów na Ukrainie z użyciem bomb naprowadzanych satelitarnie KAB (kierowanych bomb lotniczych). Historia Su-34 sięga lat 80. XX wieku, kiedy w Związku Radzieckim rozpoczęto prace nad następcą taktycznego bombowca o zmiennej geometrii skrzydeł, Su-24 "Fencer". Prototyp, bazujący na konstrukcji myśliwca Su-27 i oznaczony jako T-10W-1, oblatano 13 kwietnia 1990 roku. Jednak upadek ZSRR i późniejszy kryzys finansowy sprawiły, że program na lata zamarł. Do służby w rosyjskim lotnictwie samolot wszedł formalnie dopiero w 2014 roku. Wersja Su-34M, której dostawy rozpoczęły się w 2021 roku, jest odpowiedzią na wymogi współczesnego pola walki i wnioski wyciągnięte m.in. z operacji w Syrii. Rosyjskie dowództwo określa tę maszynę jako "głównego konia roboczego", podkreślając jej intensywne wykorzystanie w trwającej wojnie.
Tym, co najbardziej wyróżnia Su-34, jest jego konstrukcja. W odróżnieniu od większości samolotów bojowych, gdzie załoga siedzi w układzie tandem (jeden za drugim), w Su-34 pilot i nawigator-operator uzbrojenia zajmują miejsca obok siebie. Taka konfiguracja ułatwia komunikację i współpracę podczas długich misji. Kluczowe cechy konstrukcyjne obejmują opancerzoną kabinę, w której załoga chroniona jest przez tytanową „wannę” o grubości do 17 mm, zabezpieającą przed odłamkami i ostrzałem z broni małokalibrowej. Przestronna kabina zapewnia komfort na długich dystansach – pozwala pilotom na częściowe wyprostowanie się, a na jej wyposażeniu znajduje się niewielka kuchenka do podgrzewania posiłków oraz toaleta (pojemnik sanitarny), co ma kluczowe znaczenie podczas misji trwających nawet 8–10 godzin. Załoga wchodzi do kokpitu przez właz w podłodze, umieszczony za przednią golenią podwozia – rozwiązanie nietypowe dla samolotów myśliwskich. Samolot wyróżnia się także charakterystycznym „nosem kaczki” oraz „żądłem” z tyłu, w którym mieści się radar obserwacji tylnej półsfery.
Modernizacja do standardu Su-34M (czasem oznaczanego jako Su-34NWO) objęła przede wszystkim „wnętrze” samolotu. Celem było zwiększenie świadomości sytuacyjnej załogi, poprawa zdolności do samoobrony oraz integracja z nowym uzbrojeniem. Najważniejsze zmiany w Su-34M obejmują nowoczesną awionikę i radar – zastosowano zmodernizowany radar (prawdopodobnie B004 generacji 4M) o większym zasięgu i lepszych możliwościach mapowania terenu oraz zintegrowany system walki elektronicznej. Samolot został przystosowany do przenoszenia wyspecjalizowanych zasobników z serii UKR, w tym radiolokacyjnego (UKR-RL), radioelektronicznego (UKR-RT) i optoelektronicznego (UKR-OE), co pozwala jednej maszynie na prowadzenie misji uderzeniowych i jednoczesne prowadzenie rozpoznania. Zaawansowane systemy samoobrony to kolejna istotna zmiana: standardowy system WRE Chibiny został prawdopodobnie uzupełniony o nowsze rozwiązania, takie jak podwieszany zasobnik Tarantuł, co ma zwiększać przeżywalność w strefie działania obrony powietrznej przeciwnika. Według niektórych źródeł nowsze egzemplarze Su-34M otrzymują także nowe silniki AL-41F-1S, znane z myśliwców Su-35, które oferują większy ciąg i dłuższą żywotność.
Su-34M może przenosić do 8 ton uzbrojenia na 12 węzłach podwieszeń. Chociaż jest zdolny do samoobrony przy użyciu rakiet powietrze-powietrze (R-27, R-73, R-77), jego głównym zadaniem są ataki na cele naziemne i nawodne. W wojnie na Ukrainie jego podstawowym orężem stały się bomby kierowane z modułami UMPK (Uniwersalny Moduł Planowania i Korekcji). Moduły te, montowane na klasycznych bombach burzących (np. FAB-500), zmieniają je w tanią broń precyzyjną, zdolną do szybowania na odległość kilkudziesięciu kilometrów. Dzięki temu Su-34M mogą atakować ukraińskie pozycje, pozostając poza zasięgiem większości systemów obrony przeciwlotniczej. Poza bombami UMPK, arsenał Su-34M obejmuje szeroką gamę uzbrojenia, w tym pociski przeciwradarowe (Ch-58), przeciwokrętowe (Ch-35) oraz bomby kierowane laserowo i telewizyjnie (KAB-500, KAB-1500).
